Rozkwit

W

okresie rozbiorów Maniowy były dość znacznym ośrodkiem przemysłu garncarskiego. O ważności wioski świadczył przysługujący jej przywilej wybraniectwa – Pierwszym maniowskim chłopem wybranieckim (powoływany do wojska w czasie szczególnych zagrożeń) był Piotr Szczerba było to w 1610 roku, po jego śmierci przywilej przeął syn Łukasz. Wiadomo też, że wójtem wioski w roku 1765 był Jakub Bukowski, a po jego śmierci wójtostwo przechodziło na syna. Istniała tu też duża gorzelnia na fundamentach której, podobno w ostatnich latach XIX w. wzniesiono dwór, zamieniony w drugiej połowie XX wieku na przedszkole państwowe (inne źródła podają, iż dwór powstał na fundamentach małego zamku szlacheckiego). Wieś miała swoich krawców, cieśli, olejarnię, kuźnię, kołodzieja, garncarza – słynnego na całą okolice, istniało tu też kilka karczm. W lasach natomiast masowo dymiły mielerze . Oczywiście nie mogło zabraknąć też karczmy czy młyna, te były zresztą trzy: dwukołowy, wzniesiony ok. 1660 r. nad potokiem Cichorzyn, pod Majerzem poniżej dworu oraz na potoku Sygulina, wkrótce powstał czwarty – w Węgliszczaku. Także w XIX w. wzniesiono dom dla grabarza a w 1879 r. Towarzystwo Tatrzańskie założyło tu pierwszą w okolicy stałą stację meteorologiczną. Przez cały wiek XIX nazwy wsi używano w liczbie pojedynczej – Maniowa (napis w karczmie – Zdrowie tego co Maniowa jego).

Wielkość wsi i liczba mieszkańców zmieniały się – co jest zrozumiałe – na przestrzeni wieków. W okresie pierwszego rozbioru wieś liczyła 130 domów i 600 mieszkańców. Jednak już w 1805 roku liczba domostw wzrosła do 156, a liczba mieszkańców osiągnęła 950, potem około 1865 roku liczby te wzrosły odpowiedni do 200 domów i 1300 mieszkańców. W końcowym okresie istnienia wsi istniało tu ok. 320 gospodarstw, w których mieszkało 1900 mieszkańców (dziś ok. 2500). We wsi znajdowało się ok. 60 chłopskich chałup o wybitnych wartościach zabytkowych o łącznej kubaturze ok. 7790 m3. Jedynymi w swoim rodzaju były maniowskie lamusy – drewniane składziki na kamiennych podpiwniczeniach, wkomponowane w skarpy przy domostwach. Przy kościele natomiast wydrążono w skarpie dołki na ziemniaki wykopywane jesienią.

Jedną z chałup, a także zabytkowe lamusy podziwiać można w Osadzie Turystycznej Czorsztyn. W przyszłości w chałupie można będzie zamieszkać a w lamusach znajdą miejsce regionalne sklepiki. Do dziś natomiast istnieją i działają w Maniowach cegielnie. Pierwsze z nich, nieistniejące dzisiaj, powstały w latach 1815-20 i można je traktować jako pozostałość po dawnej świetności przemysłu garncarskiego. Pierwszym właścicielem cegielni był Wojciech Kłapacz.

Podobne wpisy

  • Historia wioski w pigułce

    Historia wioski sięga średniowiecza. Obfitowała w wiele wydarzeń, które zmieniały jej oblicze. Pierwotnie Maniowy były wsią położoną na dwóch nadległych terasach naddunajcowych, pod południowymi stokami Runka, ograniczały ją dwa potoki: Micholów i Hubny. Do dziś pozostało tylko kilka domostw z tamtej wioski. Jeżeli nie masz teraz czasu na czytanie całej historii Maniów tu znajdziesz skrócony…

  • Ks. Antoni Siuda

    Długoletni proboszcz parafii Maniowy. Urodził się co prawda w Libiążu i tam najpierw mieszkał ale w Maniowach spędził 42 lata swego życia. Do naszej wioski przybył w 1950 roku i objął stanowisko wikariusza. Sześć lat później był już proboszczem i wytrwał na tej posadzie aż do śmierci. Na początku lat 60 minionego stulecia uległ częściowemu…

  • Jan Piwowarski

      Jan Piwowarski to człowiek, który w swoim 75-cio letnim życiu zasłynął spokojem i rozsądkiem. Najlepiej świadczy o tym fakt iż przez 19 lat był sołtysem Maniów, za każdym razem wybieranym praktycznie jednogłośnie. Był synem Franciszka Piwowarskiego, założyciela OSP Maniowy. Działał jako radny Rady Narodowej, przez 45 lat należał do OSP (także jako jej sekretarz),…

  • Przesiedlenie

    Wioska musiała zostać przeniesiona, gdyż położona była w czaszy planowanego już od 1905 roku Jeziora Czorsztyńskiego – dużego zbiornika retencyjnego na Dunajcu. W chwili rozpoczęcia przesiedlenia obszar wsi wynosił 2181 ha. Z czego po 26% przypadało na łąki, pastwiska i lasy (pozostałe to nieużytki lub zabudowa). Wieś miała charakter letniskowy, do czego przyczyniało się niewątpliwie…

  • Jakub Bednarczyk

    Jakub Bednarczyk urodził się w Maniowach 26.06.1858 roku. W poszukiwaniu pracy przeniósł się do wsi Lendak na ówczesnym węgierskim Spiszu. Przyjął służbę jako woźnica we dworze ks. Chrystiana Hohenlohe. Tam ożenił się i założył rodzinę. Dał się poznać jako propagator polskości. Współpracował z Towarzystwem Szkoły Ludowej, rozprowadzał prasę i literaturę polską, uczył gazdów czytać i…

  • Henryk Cyganik

    Urodzony 17 listopada 1946 roku w Maniowach dziennikarz mówił raz: ” Jestem góralem podwodnym, bo miejsce mojego przyjścia na świat pokryła tafla Jeziora Czorsztyńskiego”. Jego rodzice (Adolf Cyganik i Aniela z domu Plewa) poznali się na przymusowych robotach w Niemczech. Ojciec został zamordowany na oczach matki z niemowlęciem na ręku przez ludzi z bandy „Ognia”….

Dodaj komentarz