Rozkwit

W

okresie rozbiorów Maniowy były dość znacznym ośrodkiem przemysłu garncarskiego. O ważności wioski świadczył przysługujący jej przywilej wybraniectwa – Pierwszym maniowskim chłopem wybranieckim (powoływany do wojska w czasie szczególnych zagrożeń) był Piotr Szczerba było to w 1610 roku, po jego śmierci przywilej przeął syn Łukasz. Wiadomo też, że wójtem wioski w roku 1765 był Jakub Bukowski, a po jego śmierci wójtostwo przechodziło na syna. Istniała tu też duża gorzelnia na fundamentach której, podobno w ostatnich latach XIX w. wzniesiono dwór, zamieniony w drugiej połowie XX wieku na przedszkole państwowe (inne źródła podają, iż dwór powstał na fundamentach małego zamku szlacheckiego). Wieś miała swoich krawców, cieśli, olejarnię, kuźnię, kołodzieja, garncarza – słynnego na całą okolice, istniało tu też kilka karczm. W lasach natomiast masowo dymiły mielerze . Oczywiście nie mogło zabraknąć też karczmy czy młyna, te były zresztą trzy: dwukołowy, wzniesiony ok. 1660 r. nad potokiem Cichorzyn, pod Majerzem poniżej dworu oraz na potoku Sygulina, wkrótce powstał czwarty – w Węgliszczaku. Także w XIX w. wzniesiono dom dla grabarza a w 1879 r. Towarzystwo Tatrzańskie założyło tu pierwszą w okolicy stałą stację meteorologiczną. Przez cały wiek XIX nazwy wsi używano w liczbie pojedynczej – Maniowa (napis w karczmie – Zdrowie tego co Maniowa jego).

Wielkość wsi i liczba mieszkańców zmieniały się – co jest zrozumiałe – na przestrzeni wieków. W okresie pierwszego rozbioru wieś liczyła 130 domów i 600 mieszkańców. Jednak już w 1805 roku liczba domostw wzrosła do 156, a liczba mieszkańców osiągnęła 950, potem około 1865 roku liczby te wzrosły odpowiedni do 200 domów i 1300 mieszkańców. W końcowym okresie istnienia wsi istniało tu ok. 320 gospodarstw, w których mieszkało 1900 mieszkańców (dziś ok. 2500). We wsi znajdowało się ok. 60 chłopskich chałup o wybitnych wartościach zabytkowych o łącznej kubaturze ok. 7790 m3. Jedynymi w swoim rodzaju były maniowskie lamusy – drewniane składziki na kamiennych podpiwniczeniach, wkomponowane w skarpy przy domostwach. Przy kościele natomiast wydrążono w skarpie dołki na ziemniaki wykopywane jesienią.

Jedną z chałup, a także zabytkowe lamusy podziwiać można w Osadzie Turystycznej Czorsztyn. W przyszłości w chałupie można będzie zamieszkać a w lamusach znajdą miejsce regionalne sklepiki. Do dziś natomiast istnieją i działają w Maniowach cegielnie. Pierwsze z nich, nieistniejące dzisiaj, powstały w latach 1815-20 i można je traktować jako pozostałość po dawnej świetności przemysłu garncarskiego. Pierwszym właścicielem cegielni był Wojciech Kłapacz.

Podobne wpisy

  • O. Kosma Lenczowski

    Lenczowski Karol Marceli, w zakonie O. Kosma, urodził się 18 I 1881 w Maniowach. Jego ojciec, Teofil, był nauczycielem prywatnym, a matka, Julia z Błaszczyńskich, zajmowała się gospodarstwem domowym. Po ukończeniu szkoły miejskiej w Nowym Targu uczył się w Gimnazjum św. Anny w Krakowie 1894-1898. Do kapucynów prowincji galicyjskiej wstąpił 18 IX 1898 w Sędziszowie…

  • Alojz Maria Chmel

    Andrzej Chmiel urodził się 17.10.1913 roku w Spiskiej Starej Wsi, dokąd w poszukiwaniu lepszych warunków życia trafili jego rodzice ( Jan pochodzący ze Sromowiec i Agnieszka pochodząca z Maniów ). Wychowywał się w biednej rodzinie. Był piątym z ośmiorga dzieci. Gdy miał 10 lat zmarł jego ojciec i cały trud wychowania oraz utrzymania rodziny spadł…

  • Katastrofa drogowa pod Hubą

    Katastrofa miała miejsce w dniu 17 grudnia 1964 roku, samochód ciężarowy wiozący 30 przygodnych pasażerów, nie przystosowany do przewozu ludzi, spadł z mostu do rzeki Dunajec. W wypadku poniosło śmierć 10 osób, głównie w wyniku utonięcia. Przebieg wypadkuRano w  dniu 17 grudnia 1964 roku, z Nowego Sącza wyjechał samochód ciężarowy STAR 20 należący do Wojewódzkiego…

  • PRL

    Jednak wioska z wojennego letargu podniosła się szybko. Wkrótce zaczęły działać prywatne zakłady i sklepiki: masarnia Jakuba Klubicza, piekarnia Andrzeja Baki, sklep wielobranżowy Jana Jurka drugi u Józefa Sukiennika, sklep mięsny u Maciejewskich, kaflarnia Franciszka Gaździaka, młyn i tartak Franciszka Bobaka w Cichorzynie drugi, także tam, Władysława Jandury, tartak Franciszka Karpiela w Węgliszczaku, sklep spożywczy…

  • Karol Sitarz

    Karol Sitarz urodził się w roku 1904. Od młodzieńczych lat był członkiem OSP Maniowy. W latach dwudziestych przyczynił się do prężnego jej rozwoju. Był też jednym z czołowych działaczy LZS „Lubań”. Kiedy elektryczność zaczęła wchodzić do polskich wsi stanął na czele komitetu elektryfikacji wsi Maniowy. Przyczynił się także do budowy wodociągów na Hubie. Jako długoletni…

  • Jan Piwowarski

      Jan Piwowarski to człowiek, który w swoim 75-cio letnim życiu zasłynął spokojem i rozsądkiem. Najlepiej świadczy o tym fakt iż przez 19 lat był sołtysem Maniów, za każdym razem wybieranym praktycznie jednogłośnie. Był synem Franciszka Piwowarskiego, założyciela OSP Maniowy. Działał jako radny Rady Narodowej, przez 45 lat należał do OSP (także jako jej sekretarz),…

Dodaj komentarz