Historia wioski w pigułce

Historia wioski sięga średniowiecza. Obfitowała w wiele wydarzeń, które zmieniały jej oblicze. Pierwotnie Maniowy były wsią położoną na dwóch nadległych terasach naddunajcowych, pod południowymi stokami Runka, ograniczały ją dwa potoki: Micholów i Hubny. Do dziś pozostało tylko kilka domostw z tamtej wioski. Jeżeli nie masz teraz czasu na czytanie całej historii Maniów tu znajdziesz skrócony przegląd najważniejszych wydarzeń z życia naszej wioski.

  • Najpierw w 1543 roku powódź zabrała domostwa wraz z modrzewiowym kościółkiem z połowy XIV w.
  • W ciągu dwóch wieków XVI i XVII w Maniowach i okolicy – jak wynika z badań przeprowadzonych przez naukowców UJ w latach 1985-1995 – zmarło w wyniku tyfusu i czerwonki a także głodu i innych przyczyn około 2,5 tys.ludzi.
  • W 1614 r. wieś spłonęła doszczętnie. Po tym pożarze król Zygmunt III uwolnił pogorzelców na czas czterech lat od podatków.
  • W 1662 r. wzniesiono nowy kościół, ale wykończenia trwały jeszcze 17 lat, konsekracja odbyła się 1679 roku. W międzyczasie prawdopodobnie we wsi była mała kapliczka, gdyż nie ma wzmianek aby wieś utraciła kiedykolwiek status parafii. Także ten kościółek trzeba było rozebrać, gdyż zagroził mu Dunajec, który wylewał w latach.
  • W 1676, po uczestnictwie chłopów w buntach chłopskich przeciwko starostom chorągwie królewskie spacyfikowały wieś zabijając 50 ludzi.
  • Epidemia dżumy, która wybuchła w 1708 roku zabiła 60 osób. Stary cmentarz był już zapełniony więc ludzi chowano na nowym cmentarzu, który przetrwał aż do zalewu.
  • Kolejna epidemia, tym razem czerwonki przeszła przez Maniowy w latach 1720-21, zabijając w całej parafii 130 osób. W ramach przebłagania wybudowano na cmentarzu kaplicę ku czci św. Sebastiana.
  • W 1873 r. wieś nawiedziła zaraza cholery, zabijając 230 mieszkańców. Po zarazie pozostał do dziś krzyż wyznaczający miejsce ich pochówku.
  • W tym samym roku spłonęły organistówka i szkoła (zbudowana w 1798 r.)
  • W 1848 pożar strawił też wnętrze następnego kościoła, pod wezwaniem św. Mikołaja, wzniesionego w latach 1817-1819. Odbudowano go w 1856 r.
  • W 1890 roku znowu wioskę nawiedziła choroba, w wyniku epidemii tyfusu i czerwonki zmarło 52 mieszkańców.
  • 14 lutego 1896 r. spaliła się plebania, na starych murach dobudowano piętro.
  • Rok 1904 upłynął pod znakiem wielkiej suszy natomiast lata 1907, 1928, 1929 to lata mroźnych zim.
  • W 1908 roku znacząca część wsi spłonęła.
  • Wielka powódź w lipcu roku 1934 zabrała ze sobą dwa młyny i mnóstwo upraw.
  • Podczas drugiej wojny światowej wielu mężczyzn z Maniów ukrywało się w lasach, w obawie przed Niemcami. Gorce były zresztą wtedy gniazdem partyzantki.
  • Drugiego lipca 1942 roku podczas próby ucieczki z łapanki zginął od kuli gestapowca Franciszek Dębski.
  • Także w lipcu owego roku gestapo wymordowało wszystkie rodziny żydowskie mieszkające we wsi, łącznie 27 osób, głównie starców i dzieci.
  • Ostatnia wielka tragedia to wypadek na moście pod Hubą. 17 grudnia 1964 rankiem przy wjeździe na most pod Hubą pojawiła się ciężarówka z pasażerami „na pace”. Przy wjeździe na most samochód wpadł w poślizg i taranując barierę wpadł do zamarzniętej rzeki. Kilku pasażerów wypadło do wody i Ci się uratowali. Pozostali zginęli przygnieceni tonącym samochodem. Zginęli: Katarzyna i Jakub Plewa, Franciszek Palica, Władysław Gier, Jan Sikora, Anna Lisiura, Anna Potoniec i Maria Polaczek z Kudowa.
  • W latach 70 XX w. rozpoczęła się wielka emigracja do nowej wioski związana z powstaniem Jeziora Czorsztyńskiego. Ostatni mieszkańcy przenieśli się w roku 1995. Starą wioskę wyburzono aby oczyścić przyszłe dno jeziora. W ten sposób zniknęło prawie wszystko to co powstawało przez siedem ostatnich wieków.
  • W roku 1997podczas powodzi stulecia okazało się, że gdyby zapory nie było większość naddunajeckich wiosek począwszy od Maniów zostałaby kompletnie zniszczona.

Podobne wpisy

  • Stare Maniowy na zdjęciach – reaktywacja!

    W końcu! Po ponad dwóch latach od zebrania zdjęć i dłubania w kodzie przedstawiam Państwu nową wersję serwisu o Starych Maniowach. Jeśli nie znałeś wcześniej tego serwisu, masz okazję poznać teraz. Pod adresem: www.nostalgia.maniowy.net od dziś możesz zatopić się w poznawaniu przeszłości – niekoniecznie bardzo odległej w czasie, zdjęcia pochodza z połowy XX wieku. Do…

  • Jan Piwowarski

      Jan Piwowarski to człowiek, który w swoim 75-cio letnim życiu zasłynął spokojem i rozsądkiem. Najlepiej świadczy o tym fakt iż przez 19 lat był sołtysem Maniów, za każdym razem wybieranym praktycznie jednogłośnie. Był synem Franciszka Piwowarskiego, założyciela OSP Maniowy. Działał jako radny Rady Narodowej, przez 45 lat należał do OSP (także jako jej sekretarz),…

  • PRL

    Jednak wioska z wojennego letargu podniosła się szybko. Wkrótce zaczęły działać prywatne zakłady i sklepiki: masarnia Jakuba Klubicza, piekarnia Andrzeja Baki, sklep wielobranżowy Jana Jurka drugi u Józefa Sukiennika, sklep mięsny u Maciejewskich, kaflarnia Franciszka Gaździaka, młyn i tartak Franciszka Bobaka w Cichorzynie drugi, także tam, Władysława Jandury, tartak Franciszka Karpiela w Węgliszczaku, sklep spożywczy…

  • Henryk Cyganik

    Urodzony 17 listopada 1946 roku w Maniowach dziennikarz mówił raz: ” Jestem góralem podwodnym, bo miejsce mojego przyjścia na świat pokryła tafla Jeziora Czorsztyńskiego”. Jego rodzice (Adolf Cyganik i Aniela z domu Plewa) poznali się na przymusowych robotach w Niemczech. Ojciec został zamordowany na oczach matki z niemowlęciem na ręku przez ludzi z bandy „Ognia”….

  • Ks. Antoni Siuda

    Długoletni proboszcz parafii Maniowy. Urodził się co prawda w Libiążu i tam najpierw mieszkał ale w Maniowach spędził 42 lata swego życia. Do naszej wioski przybył w 1950 roku i objął stanowisko wikariusza. Sześć lat później był już proboszczem i wytrwał na tej posadzie aż do śmierci. Na początku lat 60 minionego stulecia uległ częściowemu…

  • Początki wioski

    Maniowy są jedną z najstarszych wsi na Podhalu. Najprawdopodobniej osadził je Hinko, zwany Czarnym na mocy przywileju klarysek z 1326 roku (przywilej ten wymienia potok Cichorzyn). Pewne jest też to, że działali tu Cystersi z Ludźmierza, którzy następnie przenieśli się do Szczyrzyca. Ale chociaż historia wsi oficjalnie rozpoczyna się około 1326 roku to pierwszy kościół…

Dodaj komentarz