Historia wioski w pigułce

Historia wioski sięga średniowiecza. Obfitowała w wiele wydarzeń, które zmieniały jej oblicze. Pierwotnie Maniowy były wsią położoną na dwóch nadległych terasach naddunajcowych, pod południowymi stokami Runka, ograniczały ją dwa potoki: Micholów i Hubny. Do dziś pozostało tylko kilka domostw z tamtej wioski. Jeżeli nie masz teraz czasu na czytanie całej historii Maniów tu znajdziesz skrócony przegląd najważniejszych wydarzeń z życia naszej wioski.

  • Najpierw w 1543 roku powódź zabrała domostwa wraz z modrzewiowym kościółkiem z połowy XIV w.
  • W ciągu dwóch wieków XVI i XVII w Maniowach i okolicy – jak wynika z badań przeprowadzonych przez naukowców UJ w latach 1985-1995 – zmarło w wyniku tyfusu i czerwonki a także głodu i innych przyczyn około 2,5 tys.ludzi.
  • W 1614 r. wieś spłonęła doszczętnie. Po tym pożarze król Zygmunt III uwolnił pogorzelców na czas czterech lat od podatków.
  • W 1662 r. wzniesiono nowy kościół, ale wykończenia trwały jeszcze 17 lat, konsekracja odbyła się 1679 roku. W międzyczasie prawdopodobnie we wsi była mała kapliczka, gdyż nie ma wzmianek aby wieś utraciła kiedykolwiek status parafii. Także ten kościółek trzeba było rozebrać, gdyż zagroził mu Dunajec, który wylewał w latach.
  • W 1676, po uczestnictwie chłopów w buntach chłopskich przeciwko starostom chorągwie królewskie spacyfikowały wieś zabijając 50 ludzi.
  • Epidemia dżumy, która wybuchła w 1708 roku zabiła 60 osób. Stary cmentarz był już zapełniony więc ludzi chowano na nowym cmentarzu, który przetrwał aż do zalewu.
  • Kolejna epidemia, tym razem czerwonki przeszła przez Maniowy w latach 1720-21, zabijając w całej parafii 130 osób. W ramach przebłagania wybudowano na cmentarzu kaplicę ku czci św. Sebastiana.
  • W 1873 r. wieś nawiedziła zaraza cholery, zabijając 230 mieszkańców. Po zarazie pozostał do dziś krzyż wyznaczający miejsce ich pochówku.
  • W tym samym roku spłonęły organistówka i szkoła (zbudowana w 1798 r.)
  • W 1848 pożar strawił też wnętrze następnego kościoła, pod wezwaniem św. Mikołaja, wzniesionego w latach 1817-1819. Odbudowano go w 1856 r.
  • W 1890 roku znowu wioskę nawiedziła choroba, w wyniku epidemii tyfusu i czerwonki zmarło 52 mieszkańców.
  • 14 lutego 1896 r. spaliła się plebania, na starych murach dobudowano piętro.
  • Rok 1904 upłynął pod znakiem wielkiej suszy natomiast lata 1907, 1928, 1929 to lata mroźnych zim.
  • W 1908 roku znacząca część wsi spłonęła.
  • Wielka powódź w lipcu roku 1934 zabrała ze sobą dwa młyny i mnóstwo upraw.
  • Podczas drugiej wojny światowej wielu mężczyzn z Maniów ukrywało się w lasach, w obawie przed Niemcami. Gorce były zresztą wtedy gniazdem partyzantki.
  • Drugiego lipca 1942 roku podczas próby ucieczki z łapanki zginął od kuli gestapowca Franciszek Dębski.
  • Także w lipcu owego roku gestapo wymordowało wszystkie rodziny żydowskie mieszkające we wsi, łącznie 27 osób, głównie starców i dzieci.
  • Ostatnia wielka tragedia to wypadek na moście pod Hubą. 17 grudnia 1964 rankiem przy wjeździe na most pod Hubą pojawiła się ciężarówka z pasażerami „na pace”. Przy wjeździe na most samochód wpadł w poślizg i taranując barierę wpadł do zamarzniętej rzeki. Kilku pasażerów wypadło do wody i Ci się uratowali. Pozostali zginęli przygnieceni tonącym samochodem. Zginęli: Katarzyna i Jakub Plewa, Franciszek Palica, Władysław Gier, Jan Sikora, Anna Lisiura, Anna Potoniec i Maria Polaczek z Kudowa.
  • W latach 70 XX w. rozpoczęła się wielka emigracja do nowej wioski związana z powstaniem Jeziora Czorsztyńskiego. Ostatni mieszkańcy przenieśli się w roku 1995. Starą wioskę wyburzono aby oczyścić przyszłe dno jeziora. W ten sposób zniknęło prawie wszystko to co powstawało przez siedem ostatnich wieków.
  • W roku 1997podczas powodzi stulecia okazało się, że gdyby zapory nie było większość naddunajeckich wiosek począwszy od Maniów zostałaby kompletnie zniszczona.

Podobne wpisy

  • PRL

    Jednak wioska z wojennego letargu podniosła się szybko. Wkrótce zaczęły działać prywatne zakłady i sklepiki: masarnia Jakuba Klubicza, piekarnia Andrzeja Baki, sklep wielobranżowy Jana Jurka drugi u Józefa Sukiennika, sklep mięsny u Maciejewskich, kaflarnia Franciszka Gaździaka, młyn i tartak Franciszka Bobaka w Cichorzynie drugi, także tam, Władysława Jandury, tartak Franciszka Karpiela w Węgliszczaku, sklep spożywczy…

  • Początki wioski

    Maniowy są jedną z najstarszych wsi na Podhalu. Najprawdopodobniej osadził je Hinko, zwany Czarnym na mocy przywileju klarysek z 1326 roku (przywilej ten wymienia potok Cichorzyn). Pewne jest też to, że działali tu Cystersi z Ludźmierza, którzy następnie przenieśli się do Szczyrzyca. Ale chociaż historia wsi oficjalnie rozpoczyna się około 1326 roku to pierwszy kościół…

  • Alojz Maria Chmel

    Andrzej Chmiel urodził się 17.10.1913 roku w Spiskiej Starej Wsi, dokąd w poszukiwaniu lepszych warunków życia trafili jego rodzice ( Jan pochodzący ze Sromowiec i Agnieszka pochodząca z Maniów ). Wychowywał się w biednej rodzinie. Był piątym z ośmiorga dzieci. Gdy miał 10 lat zmarł jego ojciec i cały trud wychowania oraz utrzymania rodziny spadł…

  • Jakub Bednarczyk

    Jakub Bednarczyk urodził się w Maniowach 26.06.1858 roku. W poszukiwaniu pracy przeniósł się do wsi Lendak na ówczesnym węgierskim Spiszu. Przyjął służbę jako woźnica we dworze ks. Chrystiana Hohenlohe. Tam ożenił się i założył rodzinę. Dał się poznać jako propagator polskości. Współpracował z Towarzystwem Szkoły Ludowej, rozprowadzał prasę i literaturę polską, uczył gazdów czytać i…

  • Katastrofa drogowa pod Hubą

    Katastrofa miała miejsce w dniu 17 grudnia 1964 roku, samochód ciężarowy wiozący 30 przygodnych pasażerów, nie przystosowany do przewozu ludzi, spadł z mostu do rzeki Dunajec. W wypadku poniosło śmierć 10 osób, głównie w wyniku utonięcia. Przebieg wypadkuRano w  dniu 17 grudnia 1964 roku, z Nowego Sącza wyjechał samochód ciężarowy STAR 20 należący do Wojewódzkiego…

  • Rozkwit

    W okresie rozbiorów Maniowy były dość znacznym ośrodkiem przemysłu garncarskiego. O ważności wioski świadczył przysługujący jej przywilej wybraniectwa – Pierwszym maniowskim chłopem wybranieckim (powoływany do wojska w czasie szczególnych zagrożeń) był Piotr Szczerba było to w 1610 roku, po jego śmierci przywilej przeął syn Łukasz. Wiadomo też, że wójtem wioski w roku 1765 był Jakub…

Dodaj komentarz